نشان مرکز اشاعه‌ایمان
آرم جمهوری اسلامی
نسخه آزمایشی

اسامی و صفات قرآن

اسامی و صفات قرآن

قرآن مهم‌ترین معجزه پیامبر اسلام -صلی‌ الله‌ علیه‌ و آله- و آخرین کتاب آسمانی نزد مسلمانان اهمیت و احترام بی‌نظیری دارد؛ از این‌رو برای اشاره به این کتاب الهی از نام‌ها، القاب و صفات متعددی استفاده شده است.

مفسر بزرگ قرن ششم، جمال الدین ابوالفتوح رازی، در مقدمه تفسیر خود ۴۳ نام برای قرآن آورده است که بیشتر جنبه وصفی دارد. طبرسی در مجمع‌البیان به نام‌های: «قرآن»، «فرقان»، «کتاب» و «ذکر» اکتفا کرده است.

بدرالدین زرکشی نقل می‌کند که علی ابن احمد حرّالی کتابی در این زمینه نوشته و بیش از نود اسم یا وصف برای قرآن یادآور شده است.

از قاضی ابوالمعالی عزیزی بن عبدالملک نیز ۵۵ نام و عنوان برای قرآن نقل کرده است که ۴۳ نام آن با فهرست ابوالفتوح رازی مشترک است. فیروزآبادی در بصائر ذوی التمییز ادعا می‌کند که برای قرآن صد اسم در قرآن کریم آمده و ۹۴ اسم را ذکر می‌کند.

آن تعداد از اسامی و صفات قرآن که از کتاب‌های مذکور بدست می‌آید به شرح ذیل است:

آیات: (سوره بقره/۲۵۲)

اَثاره: (سوره احقاف/۴)

احسن الحدیث: (سوره زمر/۲۳)

اِمام (سوره اسراء/۷۱)

امر: (سوره طلاق/۵)

إنزال (سوره نساء/۱۷۴)

ایمان: (سوره آل عمران/۱۹۳)

بالغه: (سوره قمر/۵)

برهان: (سوره نساء/۱۷۴)

بُشری: (سوره نمل/۲)

بشیر: (سوره فصلت/۳-۴)

بصائر: (سوره جاثیه/۲۰)

بلاغ: (سوره ابراهیم/۵۲)

بیان: (سوره آل عمران/۱۳۸)

بیّنات: (سوره عنکبوت/۴۹)

بیّنه: (سوره انعام/۱۵۷)

تبیان: (سوره نحل/۸۹)

تبصره: (سوره ق/۸)

تذکره: (سوره مزمل/۱۹)، (سوره الحاقه/۴۸)

تصدیق: (سوره یونس/۳۷)

تفسیر: (سوره فرقان/۳۳)

تفصیل: (سوره انعام/۱۵۴)، (سوره اعراف/۱۴۵)

تنزیل: (سوره اسراء/۱۰۶)، (سوره انسان/۲۳)، (سوره شعراء/۱۹۲)

ثقیل: (سوره مزمل/۵)

حبل: (سوره آل عمران/۱۰۳)

حجّه: (سوره انعام/۱۴۹)

حدیث: (سوره طور/۳۴)، (سوره نجم/۵۹-۶۰)، (سوره کهف/۶)، (سوره زمر/۲۳)

حقّ: (سوره الحاقه/۵۱)

حکم: (سوره رعد/۳۷)

حکمت: (سوره احزاب/۳۴)

حکیم: (سوره آل عمران/۵۸)

حبل: (سوره آل عمران/۱۰۳)

خیر: (سوره نحل/۳۰)

ذکر: (سوره قمر/۱۷)، (سوره فصلت/۴۱)

ذکری: (سوره هود/۱۲۰)

رحمه: (سوره نمل/۷۷)

رساله (سوره مائده/۶۷)

روح: (سوره شوری/۵۲)

سراج: (سوره احزاب/۴۶)

شفاء: (سوره فصلت/۴۴)

صُحُف: (سوره عبس/۱۳)

صدق (سوره زمر/۳۳)

صراط مستقیم: (سوره حمد/۶)

عَجَب: (سوره جن/۱)

عدل: (سوره انعام/۱۱۵)

عربی: (سوره زمر/۲۸)

العروه الوثقی (سوره بقره/۲۵۶)، (سوره لقمان/۲۲)

عزیز: (سوره فصلت/۴۱)

عصمت: (سوره آل عمران/۱۰۳)

عظیم: (سوره حجر/۸۷)

علم: (سوره رعد/۳۷)

علیّ: (سوره زخرف/۴)

غیب (سوره بقره/۳)

فرقان: (سوره آل عمران/۳۴)، (سوره انفال/۲۹)، (سوره فرقان/۱)

فصل: (سوره طارق/۱۳)

فضل (سوره یونس/۵۸)

قرآن: (سوره قیامه/۱۷-۱۸)

قسط: (سوره مائده/۴۲)

قصص: (سوره یوسف/۳)

قول: (سوره قصص/۵۱)

قیل: (سوره نساء/۱۲۲)

قیّم: (سوره کهف/۱-۲)

قیّمه: (سوره بینه/۳)

کتاب: (سوره نساء/۲۹)، (سوره فاطر/۱۰۵)، (سوره بقره/۲)

کریم: (سوره واقعه/۷۷)

کلام: (سوره توبه/۶)

کلمات: (سوره لقمان/۲۷)

کلمه: (سوره انعام/۱۱۵)

کوثر: (سوره کوثر/۱)

ماء: (سوره مومنون/۱۸)

مبارک: (سوره انبیاء/۵۰)

مبشِّر: (سوره کهف/۲)

مبِین: (سوره یوسف/۱)

متشابه: (سوره زمر/۲۳)

متلُوّ: (سوره بقره/۱۲۱)

مثانی: (سوره زمر/۲۳)

مثبِّت: (سوره هود/۱۲۰)

مَثَل: (سوره ابراهیم/۲۴)

مجید: (سوره ق/۱)، (سوره فرقان/۴۸)، (سوره لقمان/۱۰)

محکمه: (سوره محمد/۲۰)

مرتَّل: (سوره مزمل/۴)

مرفوع: (سوره عبس/۱۴)

مسطور: (سوره طور/۲)

مصدِّق: (سوره انعام/۹۲)

مطهَّر: (سوره عبس/۱۴)

مفصِّل: (سوره انعام/۱۴)

مقروء: (سوره اسراء/۱۰۶)

مکرَّم: (سوره عبس/۱۳)

منزَّل (سوره انعام/۱۱۴)

منیر: (سوره احزاب/۴۶)

موعظه: (سوره یونس/۵۷)

مهیمن: (سوره مائده/۴۸)

نبأ: (سوره نبأ/۱-۲)

نذیر: (سوره فصلت/۴)

نجوم (سوره واقعه/۷۵)

نعمت: (سوره ضحی/۱۱)

نور: (سوره اعراف/۱۵۷)

وحی: (سوره انبیاء/۴۵)

هادی: (سوره جن/۱-۲)

هُدَی: (سوره البقره/۲)

در این فرهنگ‌نامه‌ها برای بسیاری از اسماء و صفات مذکور به صورت مستقل، شرح مختصری آمده است.

در تعیین این مطلب که کدام‌یک از این واژه‌ها از حالت وصفی بیرون آمده و (به سبب کثرت استعمال) به صورت اسم عَلَم برای قرآن درآمده است، نمی‌توان اظهارنظر قطعی کرد؛ گرچه می‌توان اطمینان داشت برخی واژه‌ها حالت وصفی خود را حفظ کرده، اسم عَلَم برای قرآن نشده‌اند.

 

منبع


 

۱٫ بصائر ذوی التمییز فی لطائف الکتاب العزیز، جلد۱، ص۸۸-۹۶٫

۲٫ پژوهشی در تاریخ قرآن کریم، ص۲۳٫

۳٫ جواهر القرآن، ص۴۸٫

۴٫ البرهان فی علوم القرآن (با حاشیه)، جلد۱، ص۲۷۳-۲۷۶٫

۵٫ الاتقان فی علوم القرآن جلد۱، ص۱۷۸-۱۸۲٫

۶٫ روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، جلد۱، مقدمه، ص۵٫

۷٫ مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، جلد۱، مقدمه، ص۱۴٫

نویسنده : حکیم(مدیرپایگاه) تاریخ ارسال : خرداد ۲۶, ۱۳۹۴ برچست ها: : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : 1549 بازدید

چاپ