آثار و فواید ایمان

 

این آثار و فواید همانند اسباب و موجبات ایمان، هم ماهیت علمی دارند،‌ هم حالات نفسانی‌اند و هم برخی از مقوله اعمال و رفتار هستند. در این جا به بعضی از مهم‌ترین آنها اشاره می‌شود.
۱. آرامش روحی: یکی از بالاترین لذت‌ها برای انسان سکینه و آرامش روانی است. اضطراب و نگرانی از بزرگ ترین دردهای بنی‌آدم و منشأ بسیاری از انحرافات و ناکامی‌ها است. تلاش‌های بشری برای خلاصی از این درد جانکاه گویای تجربه‌های تلخی در این باره است. خداوند رسیدن به ساحل آرامش و سکون را در سایه‌ی ایمان میسّر می‌داند؛ در آن جا که می‌گوید:

 
« هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ السَّکِینَهَ فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ لِیَزْدادُوا إِیماناً مَعَ إِیمانِهِمْ… »
«او آن کسی است که در دل‌های مؤمنان آرامش را فرو فرستاد تا ایمانی بر ایمان خود بیفزایند.»( ۱)

 
« أَلا إِنَّ أَوْلِیآءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ… »
«آگاه باشید که بر دوستان خدا نه بیمی است و نه آنان اندوهگین می شوند؛ همانان که ایمان آورده و پرهیزگاری ورزیده‌اند.»( ۲)

 
در بیانی رساتر آرامش و اطمینان خاطر را در پرتو زندگی با ذکر و یاد خود قابل تحصیل می‌داند و اعلام می‌کند:

 
« الَّذِینَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللَّهِ أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ »
«کسانی که ایمان آورده‌اند و دل‌هایشان به یاد خدا آرام می‌گیرد. آگاه باش که با یاد خدا دل‌ها آرام می‌شود.»( ۳)

 

آرامش قلب با یاد خدا

 

 
۲. روشن‌بینی: از نظر قرآن ایمان موجب روشن‌بینی و بصیرت انسان در مقام تشخیص حق از باطل می‌شود:

 
« یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ یَجْعَلْ لَکُمْ فُرْقاناً… »
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، اگر از خدا پروا کنید، برای شما (نیروی) تشخیص (حق از باطل) قرار می‌دهد.»( ۴)

 

بصیرت و فرقان حق از باطل

 

از سوی دیگر افراد فاقد ایمان را کور و نابینا می‌داند:

 
« إِنَّ الَّذِینَ لا یؤْمِنُونَ بِالْآخِرَهِ زَیَّنَّا لَهُمْ أَعْمالَهُمْ فَهُمْ یَعْمَهُونَ »
«کسانی که به آخرت ایمان ندارند، کردارهایشان را در نظرشان آراسته کردیم (تا هم چنان) سرگشته بمانند.»( ۵)

 
از مقایسه دو آیه بالا می توان فهمید که ایمان و تقوا از یک سو موجب زدودن خودپسندی‌ها و خودخواهی‌ها است و از سوی دیگر با اتصالی که به نور الهام و هدایت الهی دارد، به روشن‌بینی می‌انجامد.( ۶)
۳. توکل به خداوند: یکی از ملکات نفسانی نادر و ارزشمند که از ارکان زندگی سعادتمند و لذت بخش است، توکّل و اعتماد به پروردگار است. در سایه این حالت، بسیاری از دغدغه ها از وجود آدمی و آثار حوادث از بین‌ می‌رود.
امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ می‌گویند:
«ایمان بنده راست نباشد، جز آنگاه که اعتماد او به آن چه که در دست خدا است بیش از اعتماد وی به آن چه که در دست خود است، باشد.»( ۷)

 

توکل ناشی از ایمان به خدا

 

۴. برکات دنیوی: در قرآن کریم آمده است: «و اگر مردم شهرها ایمان آورده و به تقوا گراییده بودند، قطعاً برکاتی از آسمان و زمین برایشان می‌گشودیم» (۸)
یعنی ایمان نه تنها آثار و فواید مثبت اُخروی دارد، بلکه موجبات نعمت‌ها و برکات دنیایی را نیز فراهم می‌سازد. اگر کسی در پی بهره‌مندی از نعمت‌های دنیوی از طریق صحیح است، باید در مقام جست وجوی ایمان باشد.

 

ایمان عامل برکت دنیوی

 

۵. انجام اعمال صالح: به گفته‌ی علامه طباطبایی-رحمه الله علیه- علاوه بر این که انجام عمل صالح شرط اساسی ایمان است، از آثار و فواید ایمان نیز است؛ چرا که ایمان منشأ عمل و عملِ نیکو ثمره و نمود ایمان درونی است.
ایمان زمینه ساز عمل و شرط لازم آن است و سهولت یا دشواری عمل صالح، به شدّت و ضعف ایمان انسان بستگی دارد و متقابلاً عمل صالح و تکرار آن به تعمیق ایمان و افزایش آن کمک می‌کند و این هر دو در به وجود آمدن ملکات اخلاقی که باعث صدور اعمال صالحه از فرد بدون تردید و تأمل می‌شود، کمک می‌کنند.( ۹)
۶. محبوبیت در بین مردم: یکی دیگراز فواید دنیوی ایمان،‌ محبوب دل‌های مردم شدن است. همه دوست دارند که محبوب قلوب دیگران باشند و دیگران آنها را به دیده‌ی محبت نگاه کنند و شاهد بروز آثار محبت دیگران نسبت به خود باشند. لذتی که انسان ها از اظهار محبت دیگران نسبت به خود می‌برند آن قدر شیرین است که هرگز حاضر نیستند آن را با هیچ چیز سودا کنند. بدون تردید محبت ارزشمندترین مواهب دنیایی است که هر مشکلی را آسان و هر تلخی را شیرین و هر خاری را به گُل تبدیل می‌کند. خداوند می‌گوید اگر جویای محبت بی شائبه هستید، در کوی مؤمنان در‌آیید.

 
« إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا »
«کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، به زودی (خدای) رحمان برای آنان محبّتی (در دل‌ها) قرار می‌دهد.»( ۱۰)

 
۷. فلاح و رستگاری اخروی: غایت و نهایت همه‌ی ‌آن آثار و برکات و فواید ایمان،‌فلاح و رستگاری مؤمنان است و چه پایانی از این خوش‌تر است؟ خداوند در پرسشی معنادار از مؤمنان، می‌گوید:

 
« یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلی تِجارَهٍ تُنْجِیکُمْ مِنْ عَذابٍ أَلِیمٍ… »
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، آیا به شما روش تجارتی را نشان دهم که شما را از عذابی دردناک رها می‌کند؟ به خدا و فرستاده او بگروید و در راه خدا با مال و جانتان جهاد کنید. این (گذشت و فداکاری) اگر بدانید، برای شما بهتر است.»( ۱۱)

 
لقمان حکیم در نصیحتی خیرخواهانه به فرزند خود می گوید:
«ای فرزندم، به درستی که دنیا دریای ژرفی است که عالمان فراوانی در آن هلاک شده‌اند، پس کشتی نجات خویش را در آن، ایمانِ به خداوند قرار ده.»( ۱۲)

 

 


منابع :

   1. سوره فتح، آیه ۴
2. سوره یونس، آیه ۶۲ و ۶۳. همچنین ر.ک: سوره مائده، آیه ۶۹
3. سوره رعد، آیه ۲۸
4. سوره انفال، آیه ۲۹
5. سوره نمل، آیه ۴
6. ر.ک: علامه طباطبایی: المیزان، ج ۱۵،ص ۳۴؛ مکارم شیرازی، ناصر، تفسر نمونه، ج ۷، ص ۱۴۰
7. نهج‌البلاغه، حکمت ۳۱۰
8. ولو أنّ اهل القری آمنوا و اتّقوا لفتحنا علیهم برکات من السّماء و الأرض. (سوره اعراف، آیه ۹۶ )
9. علامه طباطبایی(ره): فرازهایی از اسلام، ص ۲۳۸
10. سوره مریم، آیه ۹۶
11. سوره صف، آیه ۱۰ و ۱۱
12. شیخ صدوق، فقیه،( ج ۲، ص ۲۸۲، ح ۲۴۵۷)

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *