متعلّقات ایمان از منظر آیت الله سبحانی

 

متعلقات ایمان 

 

متعلّقات ایمان که در طول سالیان، کمتر به آن‌ها توجه شده، به مثابه چراغ راهی است که مسیر پیش روی افراد را برای پیمودن سیر کمال، روشن می‌کند؛ یکی از وظایف مرکز علمی اشاعه ایمان تبیین و توضیح این متعلّقات از منظر علمای مختلف جهان اسلام است در این رهگذر «آیت الله جعفر سبحانی»، آنچه که ایمان به آنها تعلّق گرفته است را به شرح زیر بیان می‌کنند:

 

قرآن در باب متعلّقات ایمان، مصداق‌های فراوانی ذکر می‌کند؛ ولی می¬توان همه¬ی آنها را به توحید و ایمان به خدا بازگرداند؛ یعنی اعتقاد به «نبوت»، «معاد»، «امامت»، «قرآن»، «کتب الهی» و … از لوازم ایمان به خدا است.
چون خداوند، «ربّ» انسان است و یکی از صفات او «حکمت» است، به اقتضای ربوبیت و حکمت، لازم است که پیامبرانی را برای هدایت انسان‌ها برانگیزد. بدین‌سان، ایمان به خدا، ایمان به انبیا را به دنبال دارد. ایمان به «کتاب الهی» و «ملائکه» و «امامت» از لوازم ایمان به «رسالت» است. و از آنجا که خداوند «عادل» و «حکیم» است اقتضا می‌کند که پاداش و کیفر هرکس را متناسب با عمل او، بدو عطا کند. و این پاداش و کیفر جز در قیامت ممکن نیست. همچنین حکمت خدا اقتضا می‌کند که عالم منحصر به این عالم مادّی نباشد؛ بلکه غیر از این عالم مادی، عالم دیگری به میان آید که به¬دنبال این عالم است.
قرآن در آیات متعدّدی متعلّقات ایمان را برشمرده است که برخی از آنها عبارتند از: 1. ایمان به خدا؛ 2. ایمان به آخرت؛ 3. ایمان به رسالت پیامبر اسلام و انبیای گذشته؛ 4. ایمان به قرآن و کتب الهی پیشین؛ 5. ایمان به ملائکه؛ 6. ایمان به امامت؛ 7. ایمان به عالم غیب(1).
از میان این متعلّقات، «ایمان به خدا»، «ایمان به رسالت» و «ایمان به معاد» از اهمیّت ویژه¬ای برخوردارند و اصول دین محسوب شده¬اند و دیگر متعلّقات از لوازم اعتقاد به این اصول¬اند و چنان¬که بیان شد، همه از لوازم ایمان به خدا هستند. از همین¬رو که پیامبر -صلی علیه و آله و سلم- می¬گویند:
«قُولُوا لا اِلهَ اِلاّ اللهُ تُفلِحُوا»(2)
«بگویید هیچ معبودی جز خدای یگانه نیست تا رستگار شوید.»
یکی از متعلقات، ایمان به «عالم غیب» است؛ اما «غیب» چیست؟ عالم غیب، در برابر عالم شهادت قرار دارد. عالمی را که ما از طریق حواس درک می¬¬کنیم، «عالم شهادت» یا «محسوس» می¬¬گویند؛ ولی عالم غیب از طریق حواس قابل درک نیست؛ بلکه باید از طریق عقل یا شهود و رؤیت قلبی به¬وجود آن اعتقاد یافت. ایمان به عالم غیب، درواقع، جدا کننده¬ «نگرش دینی» از «الحادی» و «مادی‌گرایانه» است. آدمی با «تأمّل عقلانی» و «شهود قلبی» می¬تواند به این عالم نفوذ یابد و از طریق عقل، وجود برخی اوصاف آن را اثبات نماید و از رهگذر رؤیت قلبی می¬تواند بیشتر در این عالم پیش رود. از همین¬رو است که قرآن جایگاه ایمان را قلب آدمی دانسته است.(3)

 


منابع:
1 . «بقره/ آیات 3 و 4» و «اعراف/ 158».
2 . محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج 18، ص 202
3 . «مجادله / 22» و «مائده /41)

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *